نیگاری سه‌ر دیواره‌كان... چیرۆكی خۆشه‌ویستییه‌كی راگوزه‌ر له‌گه‌ڵ شه‌قامه‌كان



نووسینی: غاده‌ ئه‌لسه‌ممان

ئه‌م ناونیشانه‌ سه‌رنج راكێشه، ناونیشانی بابه‌تێكه‌ كه ‌ژنه‌ نووسەری ناوداری عه‌ره‌ب (غاده‌ ئه‌لسه‌مان) بۆ گۆڤاری (الحوادث) ی لوبنانی نووسیوه‌.. (غاده‌) له‌ نووسینه‌كه‌ی دا كه‌ له‌زۆر شوێن به‌رگی شیعر و هه‌سته‌ ناسكه‌كانی خۆی پێ دا بڕیوه‌، کە ئێمه‌ به‌شێكمان بۆ كردوون به‌ كوردی، ده‌ڵێت:

له‌سه‌ر شه‌قام چاوه‌ڕوانته، له‌به‌ر باران یاخود له‌ژێر تیشكی رۆژێكی گه‌رم ، شه‌و ورۆژ چاوه‌ڕوانته‌ و ته‌نها نیگایه‌كت لێ چاوه‌ڕێ دەکا، كه‌ له‌وانه‌یە درێژ بخایه‌نێت یا كورت و له‌دوایی دا به‌ بواری خۆت گوزه‌ر ده‌كه‌ی و ناتونیت بانگهێشتی بكه‌ی یاخود شوێنه‌كه‌ی بگۆڕیت ، ئه‌وانه‌ش ئه‌و نیگار و وێنانه‌ن كه‌ له ‌سه‌ر دیوار و باڵه‌خانه‌ و له‌سه‌ر شه‌قامه‌كانی وڵاتانی رۆژئاوا كێشراون بۆ شاردنه‌وه‌ی ناشرینی هه‌ندێ دیواری چیمه‌نتۆ ڕێژ و شكانی ئه‌و سه‌رنجه‌ وشكه‌ی كه‌ ئه‌و دیوار و باڵه‌خانانه‌ له‌ده‌روون جێیی ده‌هێڵن، دواتریش گۆڕا به‌شێوه‌یه‌ك كه‌ خه‌ریكه‌ ده‌بێته‌ هونه‌رێكی سه‌ربه‌خۆ.


ئه‌م هونه‌ره‌ سه‌ره‌تا بۆ بۆیه‌كردنی دیواره‌كان به‌ره‌نگی سپی یاخود سه‌وز ده‌ستی پێكرد و دواتر به‌ سه‌لیقه‌ی هونه‌رمه‌ندێك كه‌ چێژ له‌ خۆشه‌ویستی خه‌ڵك بۆ به‌رهه‌مه‌كانی و وێنه‌كێشان وه‌رده‌گرێت و گوێ به‌نه‌مری و مۆزه‌خانه‌ و پاره‌ نادات په‌ره‌ی سه‌ند و وای مامه‌ڵه‌ له‌گه‌ڵ چیمه‌نتۆ كرد وه‌ك قوماشی تابلۆیه‌ك كه‌له‌ نێوان هه‌وری جه‌نجاڵی شه‌قام درێژكراوه‌ته‌وه‌.
نیگاری سه‌ر دیواره‌كان داهێنانێكه‌ گوێ به‌ ده‌وڵه‌مه‌ندی و فرۆشتن و هه‌ڵواسین نادات مادامه‌كی خۆی دیوار بێت! هه‌ندێ له‌و نیگارانه‌ ده‌گاته‌ لێواری داهێنان و فڕینی شێتانه، بۆ نموونه، هونه‌رمه‌ندی ناسراو (بن) له‌سه‌ر دیواری ماڵه‌وه‌ی هه‌ندێ له‌ شیعر و سه‌رنجه‌كانی خۆی له‌باره‌ی شیعر و وێنه‌كێشاوه و هه‌ندێ شتی به‌رجه‌سته‌كراوی وه‌ك ده‌رمانخانه‌ی دیوار و كه‌ره‌سته‌ی چێشت لێنان به‌ دیواره‌وه‌ لكاندووه‌ و له‌ ته‌نیشتیه‌وه‌ نووسیوێتی: (حه‌ز ده‌كه‌م هه‌موو شته‌كان له‌شوێنی خۆیان ببینم!!).
كاتێكیش ئه‌وه‌مان دێته‌وه‌ یاد كه‌ هه‌ندێ له‌ تابلۆكانی (بن) به‌سه‌دان هه‌زار دۆلار ده‌فرۆشرێن ، له‌ مانای راسته‌قینه‌یه‌ وێنه‌كێشانی سه‌ر دیواره‌كان ده‌گه‌ین كه‌ هونه‌رێكه‌ هیچ پاداشتی ناوێت جگه‌ له‌خۆش ویستن نه‌بێت و وه‌ك كانیله‌ی سه‌ر رێگایه‌ تێنوێتی هه‌موو كه‌س ده‌شكێنی.



 له‌ (به‌رشلۆنه‌)ی ئیسپانیا، دیوار به‌ندێك له‌یه‌كێ له‌ گۆڕه‌پانه‌كان هه‌یه‌ كه‌وێنه‌ی‌ پیاوێكه‌ و پۆسته‌رێك ده‌كێشێت (پۆسته‌ره‌كه‌ش هی (میرۆ)ی هونه‌رمه‌نده‌)، ئه‌م دیمه‌نه‌ سوریالیه‌تێكی به‌ دڵ ئاشنای پێوه‌ دیاره، هاوشان له‌گه‌ڵ ده‌یان وێنه‌ی تری كێشراو له‌سه‌ر هه‌مان دیوار.
له‌ (له‌پاریس) وێنه‌یه‌ك هه‌یه‌ له‌سه‌ر دیوارێك به‌ به‌رزی چوار نهۆم كه‌وێنه‌ی زۆر له‌ناودارانی جیهانی له‌سه‌ر كێشراوه‌ هه‌ر له‌ (ماو) بگره‌ تاكو (میكی ماوس) و له‌ (مارلین مۆنرۆ) وه‌ تاكو (سوپه‌رمان) له‌ ته‌نیشت سه‌رۆك و پادشاكانی دنیا، شێوازی گاڵته‌جاری وێنه‌كێشه‌كه‌ به‌ به‌رهه‌مه‌كه‌یه‌وه‌ دیاره‌و شوێنه‌كه‌ش نزیكه‌ له‌ تاوەری (ئیڤل) و بۆته‌ شوێنكی گه‌شت و گوزار.
ئه‌م نیگار و وێنانه‌ به‌سه‌ر دیواره‌كانی گه‌ڕه‌كی (هال) و له‌ده‌وربه‌ری مۆزه‌خانه‌ی (بۆمبیدۆ) و گه‌لێ شوێنی تر بڵاون و له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له‌ (پاریس) بایه‌خ به‌ رێكی شاره‌كه‌ ده‌درێت. ده‌بینین شوێنه‌كانی كاركردن به‌ دیواربه‌ندی ئه‌وتۆ په‌رژین ده‌كرێن كه‌ به‌شێوازێكی ئۆرستۆكراتییانه‌ وێنه‌كێشراون بۆ شاردنه‌وه‌ی دیمه‌نی ناشرینی چیمه‌نتۆ و ئاسن، كه‌له‌وانه‌یە جوانترینیان ئه‌وه‌ بێت كه‌ وێنه‌ (كاتدرائیه‌ی مادلین)ی لێكێشراوه‌ له‌هه‌مان ئەو گۆڕه‌پانەی كه‌به‌و ناوه‌وه‌ ناو نراوه‌.


له‌ (ژنێف) یش دیوارێك هه‌یه‌ كه‌خاوه‌نه‌كه‌ی هه‌ندێ په‌نجه‌ره‌ی له‌سه‌ر وێنه‌كێشاوه‌ و له‌و په‌نجه‌رانه‌وه‌ رووخساری نازداری چه‌ند كچێك دیار ده‌كه‌ون له‌وانه‌ی كه‌ مرۆڤ له‌ ته‌ماشاكردنیان تێرنابێت! له‌نزیك هه‌مان شوێنیش له‌سه‌ر شه‌قامی (ئه‌لب) دیوار به‌ندێكی تر هه‌یه‌ كه‌ تایبه‌ت كراوه‌ بۆ به‌رهه‌ڵستی كردنی شێتییه‌كانی ئه‌م سه‌رده‌مه‌!
له‌گه‌ڕه‌كی (سۆهۆ)ی نیۆیۆرك، وڕینه‌كردن له‌وێنه‌یه‌ك دا ده‌گاته‌ ئه‌وپه‌ڕی كه‌وێنه‌ی به‌رازێك كێشراوه‌ كه‌له‌ كلكییه‌وه‌ به‌په‌ڕه‌شوت به‌ستراوه‌ته‌وه‌ دێته‌ خواره‌وه‌.
هه‌روه‌ها له‌گه‌لێ شاری تریش ئه‌م دیوار به‌ندانه‌ بڵاون، ته‌نانه‌ت له‌ (لوس ئه‌نجلۆس) شوێنی راوه‌ستانی ئۆتۆمبیلیش پڕن له‌و وێنانه‌. هه‌ر له‌ ئه‌مریكا شاری (سان فرانسیسكۆ) به‌دیارترین شاری ئه‌م هونه‌ره‌ ده‌ژمێردرێت و به‌ڕاده‌یه‌ك ئه‌م وێنانه‌ی تیادا بڵاون كه‌ مرۆڤ هه‌ست ده‌كا مۆزه‌خانه‌كان به‌رهه‌مه‌كانیان له‌جێی ئه‌وه‌ی له‌ژووره‌وه‌ نیشان بده‌ن، له‌سه‌ر شه‌قامه‌كان و له‌سه‌ر دیواره‌كان هه‌ڵیان واسیوه‌، به‌ڵام له‌ (به‌رلین) دوای ئه‌وه‌ی كه‌ دیواری به‌رلین رووخێنرا چه‌ند ساڵێكه‌ ئه‌م وێنانه‌ له‌سه‌ر دیواری باڵه‌خانه‌كان ده‌كێشرێن، چونكه‌ پێشتر وێنه‌كان له‌سه‌ر ئه‌م دیواره‌ ناوداره‌ ده‌كێشران.


له‌كۆتایی لێكۆڵینه‌وه‌كه‌ی دا (غاده‌) ده‌ڵێت:-
" وێنه‌ی سه‌ر دیواره‌كان له‌و نموونه‌ داهێنراوانه‌ن له‌سه‌ر دیواری ئه‌شكه‌وته‌كانه‌وه‌ گوێزرایه‌وه‌ بۆ سه‌ر دیواری ئه‌و باڵه‌خانانه‌ی تا هه‌ور به‌رز ده‌بنه‌وه‌ و خه‌ریكه‌ ده‌بنه‌ شاهیدی سه‌رده‌مێك یان هاوارێكی به‌رههڵستكه‌ر له‌دژی ئه‌و سه‌رده‌مه‌، كه‌ په‌یامه‌كه‌ی به‌ ته‌زوویه‌كی ویژادنی ده‌گه‌یه‌‌نێته‌ رێبوارێكی سه‌ره‌ڕێ له‌ یه‌كه‌م ته‌ماشاكردنه‌وه‌... وه‌ك خۆشه‌ویستی!! "

وه‌رگێڕانی: ساسان عه‌ونی
لە ژمارە ٤٩ ی  رۆژنامەی "برایەتی ئەدەب و هونەر" لە  ٣١ ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧ بڵاوکراوەتەوە
 سەرچاوە : گۆڤاری (الحوادث) ی لوبنانی ژماره‌ (2130) ئه‌یلوولی 1997


Popular posts from this blog

لە پشت سەنگەری پێشمەرگە.. ئافرەتان، سەنگەری دڵنیایین

پارتی لە چوارچێوەی پرۆسەی چاكسازیی ناو حزبدا، لە ناو رێكخراوە جەماوەرییەكاندا گۆڕانكاری و چاكسازی لە پەیكەری رێكخراوەیی، بەرنامە، دیدگە، جۆریەتی كاركردن، دارایی و خۆبەڕێوەبردنی دەكات

دۆنالد ترەمپ وئاستەنگەکانی سیاسیەتی دەرەوە