گفتوگۆیەک لەمەڕ چەمکی هێزی نەرم و هێزی نەرم لە کوردستان

سەرەتا
چەمكی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم‮. ‬چەمكێكی‮ ‬سیاسی‮ ‬تا‮ ‬ڕادەیەك تازەیە و لەم دە ساڵەی‮ ‬دوایدا بە فراوانی‮ ‬باسی‮ ‬لێوە دەكرێ‮. ‬لەبەر گرینگی‮ ‬ئەم چەمكە لە ژیانی‮ ‬سیاسی‮ ‬وڵاتەكەمان و بۆ ئاشنا بوونی‮ ‬زیاتر لەبارەیەوە پێم باش بوو گفتوگۆی‮ ‬لەسەر بكەین‮.‬

چەمكی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم
بەكار هینانی‮ ‬چەمكێك بەناوی‮ (‬هێزی‮ ‬نەرم‮) ‬واتە كاردانەوەی‮ ‬هەبوونی‮ ‬چەمكێكی‮ ‬ترە‮ ‬یان هەبوونی‮ ‬جۆرێكی‮ ‬ترە لە هێز كە ئەویش هەبوونی‮ ‬هێزیكە بە ناوی‮ (‬هێزی‮ ‬ڕەق‮ ‬یاخود هێزی‮ ‬زبر‮). ‬پێش ئەوەی‮ ‬باس لە هێزی‮ ‬زبر‮ ‬یا هێزی‮ ‬نەرم بكەین با بزانین هێز چی‮ ‬یە؟

هێز
هێز واتا توانا، لە رووی‮ ‬زمانەوایەوە هێز واتا توانینی‮ ‬مرۆڤ بۆ جێبەجێ كردنی‮ ‬كارەكان،‮ ‬لە زانستی‮ ‬فیزیادا ئەو كاریگەریەیە كە حاڵەتی‮ ‬وەستاویی‮ ‬دەگۆڕێت‮ ‬، هێز سەرچاوەی‮ ‬ووزە و جوڵە و گەشەكردنە‮.‬
‮"‬القوی‮ ‬،‮ ‬القادر‮ ‬،‮ ‬المقتدر‮" ‬لە ناوەكانی‮ ‬خودای‮ ‬گەورەن‮.‬
پێناسەكانی‮ ‬چەمكی‮ ‬هێز جۆراو جۆرن و زیاتر لە‮ ‬150 پێناسەیە، كە بەشێكیان تێكەڵاون لەگەڵ‮ ‬یەكتری‮ ‬و هەندێ جاریش لەیەك دەچن‮ ‬یان دژ بە‮ ‬یەكن‮. ‬لە رووی‮ ‬كۆمەڵناسیەوە هێز بە مانای‮ ‬دروستكردنی‮ ‬كاریگەریە لەسەر تاك و كۆمەڵەكان بۆ ئەنجام دانی‮ ‬گۆڕان لە هەڵسوكەوتی‮ ‬خەڵك و كۆنترۆل كردنیان‮. ‬لە رووی‮ ‬سیاسیەوە هێز ئەو توانایەیە كە گۆڕانكاری‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬و ئابوری‮ ‬و سیاسی‮ ‬دروست دەكات و خەڵك ئاراستە دەكات بۆ ئەنجام دانی‮ ‬هەندێ كار و نەكردنی‮ ‬هەندێكی‮ ‬تر‮. ‬یان توانای‮ ‬كاریگەری‮ ‬دروستكردن لەسەر ئەوانی‮ ‬تر بۆ دەستكەوتنی‮ ‬ئەو ئامانجانەی‮ ‬كە مەبەستمانە‮.‬
ماكس فیبەر لە پێناسەی‮ ‬هێزدا دەلێت‮ : ‬هێز توانای‮ ‬كەسێكە كە لە‮ ‬ڕێی‮ ‬پەیوەندیە كۆمەڵایەتیەكانەوە دەتوانێت پێگەیەك پەیدا بكات و ئارەزوەكانی‮ ‬جێبەجێ بكات‮.‬
مەكیافیلی‮ ‬و هۆبز دەڵێن‮: ‬هێز‮ ‬،‮ ‬ئەو ئامراز و ئامانجانەیە كە دەوڵەت دەیەوێت لە پەیوەندیەكانی‮ ‬دەرەوەیدا پێی‮ ‬بگات‮.‬
ڕۆبەرت دال دەڵێت‮ : ‬ئەگەر(ا‮) ‬هێزی‮ ‬لە‮ (‬ب‮) ‬زیاتر بوو كەواتە‮ (‬ا‮) ‬دەتوانێت ویستەكانی‮ ‬خۆی‮ ‬بەسەر‮ (‬ب‮) ‬بسەپێنێ و جێ بەجێ‮ ‬بكات‮.‬
هێز،‮ ‬سێ بنەمای‮ ‬سەرەكی‮ ‬هەیە‮ ‬،‮ ‬كە بۆ ئەوەی‮ ‬كاریگەر بێت دەبێت بە هاوسەنگی‮ ‬بەكار بێت، كە ئەوانیش بریتین لە‮ (‬بیر و بڕوا‮ ‬، دەسەڵات‮ ‬، داهات‮) ‬كە بە سێگۆشەی‮ ‬زێڕینی‮ ‬هێز ناو دەبرێت‮.‬

هێزی‮ ‬رەق‮ ‬یاخود هێزی‮ ‬زبر
هێزی‮ ‬ڕەق‮ ‬یاخود هێزی‮ ‬زبر،‮ ‬بە واتای‮ ‬ئەو هێزەی‮ ‬كە دەتوانێت بە زۆر و بە زەبر‮ (‬ناچاركردن‮) ‬و‮ (‬داسەپاندن‮) ‬بەرهەم بێنێت‮ ‬،‮ ‬كە ئەویش لە هێزی‮ ‬سەربازی‮ ‬یاخود هێزی‮ ‬گەورەی‮ ‬ئابووری‮ ‬دەوڵەت سەرچاوە دەگرێت‮.‬
واتاكانی‮ ‬هێزی‮ ‬زبر‮:‬
لە بەكار هێنانی‮ ‬سەربازیدا واتا بەرپا كردنی‮ ‬جەنگ‮ .‬
لە بەكار هێنانی‮ ‬سیاسیدا واتا تەنگ پێ هەڵچنین لەڕێی‮ ‬دامەزراوە ئیقلیمی‮ ‬و نێو دەوڵەتیەكان‮ .‬
لە بەكار هێنی‮ ‬ئابوریدا واتە فشار دانان بە هۆی‮ ‬ئابڵوقەدان و مامەڵە نەكردن و لاتەریك كردن‮.‬
هێزی‮ ‬زبر واتا هێزی‮ ‬دروستكردنی‮ ‬كاریگەری‮ ‬لە دەرەوە‮ ‬، كە گرنگرترین خاسیەتەكانی‮ ‬بریتین لە‮ (‬ئاسانی‮ ‬بەكارهێنان، كاریگەری‮ ‬نزیك مەودا، كاراییەكەی‮ ‬لەگەڵ نەمانی‮ ‬هۆكارە راستەوخۆكەی‮ ‬كاریگەری‮ ‬نامێنێت، كەلوپەلی‮ ‬لۆجستی‮ ‬زۆری‮ ‬پێویستە، دەبێتە هۆی‮ ‬بەرگری، دژی‮ ‬میللەتانە، وێنەی‮ ‬بەكارهێنەرانی‮ ‬دەشێوێنێت، پێویستی‮ ‬بە تێگەیشتنێكی‮ ‬قوڵی‮ ‬واقیعی‮ ‬كەلتوری‮ ‬و كۆمەڵایەتی‮ ‬لایەنی‮ ‬بەرامبەر نیە‮).‬
هێزی‮ ‬زبری‮ ‬دەوڵەت‮ ‬شەش‮ (‬6‮)‬ بنچینەی‮ ‬هەیە‮:‬
1-‬جۆر و ژمارەی‮ ‬دانیشتوان‮ .‬
2-‬هەڵكەوتەی‮ ‬جوگرافی‮ ‬و سروشتی‮ ‬تۆبۆگرافی‮.‬
3-‬سەرچاوە سروشتیەكان‮.‬
4-‬توانای‮ ‬تەكنیكی‮ ‬و پیشەسازی‮ ‬دانیشتوان‮.‬
5-‬توانا سەربازیەكان‮.‬
6-‬سیستەمی‮ ‬سیاسی‮ ‬و شێوازی‮ ‬حوكمڕانی‮.‬
هێزە بنەڕەتیەكانی‮ ‬ووڵاتان لە بنچینەدا بریتین لە هێزی‮ ‬ئابووری‮ ‬و سەربازی‮ ‬كە لە پۆلین كردنی‮ ‬هێزدا‮ (‬هێزی‮ ‬زبر)ن‮ . ‬كە بە هۆی‮ ‬بەكارهێنانیانەوە دەتوانرێت ئامانجەكان بەدەست بهێنرێن‮ .‬
بەڵام لە بەرامبەر ئەمەشدا هێزێكی‮ ‬تر هەیە كەدەتوانرێت لەو‮ ‬ڕێگایەوە بگەیت بە ئامانجەكان بەبێ بەكار هێنانی‮ ‬هێزی‮ ‬زبر،‮ ‬كە ئەویش‮ (‬هێزی‮ ‬نەرمە‮).‬
ئەم بڕوایە، واتە بڕوای‮ ‬گەیشتن بە ئامانجەكان بەبێ بەكار هێنانی‮ ‬هێزی‮ ‬زبر و تەنها لەڕێی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم،‮ ‬لە داهێنانی‮ ‬كەسێكی‮ ‬ئەمریكیە بەناوی‮ (‬جۆزیف نای‮).‬

جۆزیف نای‮ ‬كێیە؟
لەدایك بووی‮ ‬ساڵی‮ ‬1937 ئەفسەری‮ ‬سەربازی‮ ‬بوو بە پلەی‮ "‬ئەدمیرال‮"‬، یاریدەدەری‮ ‬وەزیری‮ ‬بەرگری‮ ‬ئەمریكا بوو لە سەردەمی‮ "‬كلینتۆن‮" ‬و سەرۆكی‮ ‬ئەنجومەنی‮ ‬هەواڵگری‮ ‬نیشتمانی‮ ‬ئەمریكا بوو، راگر بوو لە زانكۆی‮ "‬هارفارد‮" . ‬بۆ‮ ‬یەكەم جار ئەم چەمكەی‮ ‬لە ساڵی‮ ‬1990 لە چوارچێوەی‮ ‬راپۆرتێك بەكارهێنا و دواتر كۆی‮ ‬بیروڕاكانی‮ ‬لە دووتوێ‮ ‬ی‮ ‬پەرتوكێك لە ساڵی‮ ‬2004 داڕشتەوە بە ناوی‮ (‬هێزی‮ ‬نەرم‮ ‬،‮ ‬ئامرازی‮ ‬سەركەوتن لە سیاسەتی‮ ‬نێودەوڵەتیدا‮). ‬لە ئێستاشدا بە‮ ‬یەكێك لە كتێبە گرنگەكان دادەنرێت‮.‬

هێزی‮ ‬نەرم
هێزی‮ ‬نەرم واتا بەدیهێنانی‮ ‬ئامانجەكان لە‮ ‬ڕێی‮ ‬ئامرازە شارستانی‮ ‬و كەلتوریەكان دوور لە زۆر لێكردن‮ ‬، كە ئاماژەیە بۆ ئەوەی‮ ‬هەر میللەتێك هێزی‮ ‬مەعنەوی‮ ‬و‮ ‬ڕوحی‮ ‬هەیە كە لە نێو ئەو بەها و بیر و بڕوا و عەقیدە و شێوازی‮ ‬ژیانی‮ ‬مرۆڤایەتی‮ ‬و شارستانی‮ ‬و‮ ‬ڕێز گرتن لە مافەكانی‮ ‬مرۆڤ و كەلتور و ئەدەب و هونەری‮ ‬یارمەتیدانی‮ ‬ئابووری‮ ‬و مرۆڤایەتی‮ ‬و كۆمەڵایەتی‮ ‬خۆی‮ ‬دەنوێنێت‮. ‬كە لە ئەنجامدا دەبێتە هۆی‮ ‬ڕێزگرتن و سەرسام بوونی‮ ‬خەڵكی‮ ‬تر بەو بەهایانە و هەوڵدان بۆ چاولێكردن و بەدوا كەوتنی، كە ئەمەش دەبێتە جۆرێك لە جۆرەكانی‮ ‬ئاراستە كردن‮. ‬زانست و زانیاری‮ ‬و زانین‮ ‬،‮ ‬گەشتوگوزار،‮ ‬هونەر، سینەما،‮ ‬دراما، وەرزش‮ ‬، راگەیاندن وزۆر شتی‮ ‬تریش بواری‮ ‬كاریگەری‮ ‬هێزی‮ ‬نەرمن‮ .‬
بۆیە هێزی‮ ‬نەرم لە هەندێ جاردا بە باشتر دەزانرێت لە هێزی‮ ‬زبر چونكە بەو هۆیەوە دەتوانیت بەرامبەركەت كۆنتڕۆڵ بكەی‮ ‬بەبێ ئەوەی‮ ‬هێزی‮ ‬زبر لەدەست بدەیت‮.‬
نای‮ ‬دەڵێت‮: ‬لەڕێی‮ ‬بەكارهێنانی‮ ‬هێزی‮ ‬زبرەوە زلهێزەكان دەتوانن ئامانجەكان بپێكن‮ ‬،‮ ‬بەڵام لەوانەیە ئەم بەكار هێنانی‮ ‬هێزە ببێتە هۆی‮ ‬مەترسی‮ ‬بۆ سەر ئامانج و ویستە سیاسی‮ ‬و ئابووری‮ ‬و تەنانەت كەلتوریەكانیش‮ ‬،‮ ‬بۆیە ووڵاتە‮ ‬یەكگرتووەكان ئەگەر بیەوێت بە بەهێزی‮ ‬بمێنێتەوە دەبێت ئاگاداری‮ ‬هێزی‮ ‬نەرمی‮ ‬خۆی‮ ‬بێت‮.‬
بۆیە باس لە ئەمریكا دەكەین چونكە ئەم چەمكە لە داهێنانی‮ ‬ئەوانە و خاوەنی‮ ‬گەورەترین و گرنگترین هێزی‮ ‬نەرمی‮ ‬جیهانن‮ (‬جگە لەوەی‮ ‬كە خاوەنی‮ ‬گەورەترین هێزی‮ ‬سەربازی‮ ‬و ئابورین‮). ‬ئەمریكا خاوەنی‮ ‬60%ی‮ ‬نیشانە بازرگانیەكانی‮ ‬جیهانە‮.‬30% ‮ ‬قوتابیانی‮ ‬جیهان لە زانكۆكانی‮ ‬دەخوێنن‮.‬
گرنگترین بەرهەم هێنەری‮ ‬مۆسیقا،‮ ‬گۆرانی،‮ ‬كتێب،‮ ‬لێكۆڵینەوەی‮ ‬زانستی،‮ ‬فیلم و پرۆگرامەكانی‮ ‬تەلەفزیۆنە‮. ‬لە دوای‮ ‬ئەو‮ ‬یابان دێت كە خاوەنی‮ ‬زۆرترین داهێنان و‮ ‬یەكەمە لە بواری‮ ‬گەمەی‮ ‬ڤیدیۆیی‮ ‬و فیلمی‮ ‬كارتۆن و تەكنینی‮ ‬تازە‮ .‬

داهات و سەرچاوەكانی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم
جۆزیف نای‮ ‬داهاتەكانی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم بەسەر‮ ‬3 ئاراستە دابەش دەكات‮:‬
بەهاو دامەزراوە ئەمریكیەكان‮.‬
توانای‮ ‬ڕاكێشان لەلایەن رەمزە كەلتوری‮ ‬و بازرگانی‮ ‬و راگەیاندن و زانستیە ئەمریكیەكان‮.‬
وێنەی‮ ‬ئەمریكا و شەرعیەتی‮ ‬سیاسی‮ ‬دەرەوەی‮ ‬و سلوكە نێودەوڵەتیەكەی‮.‬

سەرچاوەكانی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرمیش لەدیدی‮ (‬نای‮) ‬بریتین لە‮:‬
ستۆدیۆكانی‮ ‬هۆلیۆد و هەموو بەرهەمی‮ ‬راگەیاندن و سینەمای‮ ‬ئەمریكا‮.‬
قوتابی‮ ‬و توێژەرە بیانیەكانی‮ ‬كە بۆ خوێندن دەچنە ئەمریكا و لەكاتی‮ ‬گەڕانەوەیان و وەرگرتنی‮ ‬شوێنی‮ ‬جیاجیا لە وڵاتەكانیان دەبنە نوێنەری‮ ‬ئەمریكا‮.‬
ئەو كەسانەی‮ ‬كە كۆچیان كردووە بۆ ئەمریكا و ئەو كەسانەی‮ ‬بازرگانی‮ ‬و كاردەكەن‮.‬
تۆڕەكانی‮ ‬ئینتەرنێت و پێگە ئەمریكیەكان كە بڵاون لە فەزای‮ ‬ئەلكترۆنی‮.‬
كۆمپانیا ئابوریە نێودەوڵەتیە كیشوەر بڕەكان‮.‬
رەمز و نیشانە بازرگانیە بەناوبانگەكانی‮ ‬وەك كۆلا و ماكدۆنالدز‮.‬
نای‮ ‬پێی‮ ‬وایە ووڵاتە‮ ‬یەكگرتووەكان دەتوانێت بە بەكار هێنی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم بگاتە هەمان ئەو ئامانجانەی‮ ‬كە لە سیاسەتی‮ ‬نێو دەوڵەتیدا دەیەوێت،‮ ‬چونكە وڵاتان بەردەوام دەیانەوێت بگەنە ئاستی‮ ‬ووڵاتە‮ ‬یەكگرتووەكانی‮ ‬ئەمریكا،‮ ‬یان هەمان شێوە دووبارە و لاسایی‮ ‬بكەنەوە جا چ اعجاب بوون بێت بە قیەمەكان،‮ ‬یان لاسایی‮ ‬كردنەوە بێت‮ ‬یان هەوڵدانێك بێت بۆ گەیشتن بە‮ ‬ڕادەی‮ ‬ئەو گەشەكردن و خۆشگوزەرانی‮ ‬و كرانەوەی‮ ‬كە ئەمریكا هەیەتی‮ .‬
بۆیە پێویست ناكات كە خەڵكی‮ ‬تر‮ ‬یا‮ (‬وڵاتان‮) ‬ناچار بكرێن بۆ گۆڕانكاری‮ ‬لە‮ ‬ڕێی‮ ‬هەڕەشە و گەف و ترساندن‮ ‬یان پەنا بردنە بەر هێزی‮ ‬سەربازی‮ ‬و ئابووری‮ ‬بۆ بەچۆك داهێنانیان، چونكە دەتوانرێت بە شێوازی‮ ‬تر ناچار بكرێن كە‮ (‬ئەوەبكەن كە تۆ دەتەوێت‮) ‬بەبێ ئەوەی‮ ‬اسفزاز بكرێن و هەڵوێستی‮ ‬زبریان بەرامبەر بەكار بێت‮.‬
هێزی‮ ‬نەرم دەیەوێت بگاتە هەمان ئەو ئامانجەی‮ ‬كە هێزی‮ ‬زبر دەیەوێت‮ ‬،‮ ‬بەڵام بۆ گەیشتن بەو ئامانجانە شێوازی‮ ‬نەرم بەكاردەهێنێت وەكو بڵاوكردنەوەی‮ ‬بیروڕا و زانیاری،‮ ‬پاڵپشتی‮ ‬ئێستگە رادیۆیی‮ ‬و تەلەفزیۆنیەكان،‮ ‬بلاوكردنەوەی‮ ‬كاڵا و خزمەتگوزاری‮ ‬پڕ‮ ‬زانیاری‮ ‬كەمەبەست لێ‮ ‬یە لەقاندنی‮ ‬بڕوای‮ ‬خەڵك بێت بەو سیستەمەی‮ ‬كەهەیە، یان شێواندنی‮ ‬وێنەی‮ ‬ئەو كەسانەی‮ ‬كەئەو سیستەمانە بەڕێوەدەبەن‮ ‬یان هاندانیان كەبەرە و نموونەیەك بچن‮ (‬كەلەنەزەری‮ ‬خاوەنی‮ ‬هێزە نەرمەكە‮) ‬باشترین و نموونەیی‮ ‬ترین و سەركەوتووترینە‮.‬
هێزی‮ ‬نەرم پەیوەندی‮ ‬راستەوخۆی‮ ‬بە بنچینەكانی‮ ‬هێزی‮ ‬زەبرەوە نیە واتە هێزی‮ ‬نەرم هیچ پەیوەندی‮ ‬بە قەبارەی‮ ‬دەوڵەت و هێزی‮ ‬سەربازی‮ ‬و ئابووریەكەی‮ ‬و ئایدۆلۆژیایەكەیەوە نی‮ ‬یە،‮ ‬بۆ نموونە دەكرێت ووڵاتێك پلەیەك بێت لەتەمەنی‮ ‬هاووڵاتیانی،‮ ‬رادەی‮ ‬داهاتی‮ ‬تاك وكرێ و خانەنشینی،‮ ‬ئاستی‮ ‬بەرز خوێندن، ئاستی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬تەندروستی‮ ‬كە دەبێتە هۆی‮ ‬ناو و ناوبانگێكی‮ ‬باش و بەچاوی‮ ‬رێز لەلایەن ووڵاتی‮ ‬ترەوە تەماشا بكرێت‮.‬
ئەگەر باس لە نموونەیەكی‮ ‬تر بكەین جگە لە ووڵاتە‮ ‬یەكگرتووەكان باس لەنمونەی‮ ‬ووڵاتانی‮ ‬یەكێتی‮ ‬ئەوروپا بكەین كە گەورەترین هێزی‮ ‬راكێشكردنی‮ ‬هەیە بەهۆی‮ ‬ئەو دیموكراتیەتەی‮ ‬كە پیادەی‮ ‬دەكات و ئەو بەهایانەی‮ ‬كە هەیانە و رێزگرتن لە مافی‮ ‬مرۆڤ و خۆشگوزەرانی‮ ‬ئابووری‮.‬

جگە لە ئەمریكا نمونەی‮ ‬تر
كەسانی‮ ‬شارەزا لەبواری‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم پێیان وایە كەبەشێك لە ووڵاتانی‮ ‬یەكێتی‮ ‬ئەوروپا لەبوارێك‮ ‬یان زیاترلە پێشەوەی‮ ‬ویلایەتە‮ ‬یەكگرتووەكانن بۆ نموونە‮:‬
فەرەنسا لە پیش ویلایەتە‮ ‬یەكگرتووەكانە بە ژمارەی‮ ‬ئەو كەسانەی‮ ‬كە خەڵاتی‮ ‬نۆبلیان لەبواری‮ ‬ئەدەب وەرگرتووە‮.‬
بەریتانیاو ئەڵمانیا بە ژمارەی‮ ‬ئەو كەسانەی‮ ‬كە هیجرەتی‮ ‬بۆ دەكەن و داوای‮ ‬پەنابەری‮ ‬دەكەن‮. ‬فەرەنسا و ئەڵمانیا بە ژمارەی‮ ‬تەمەنی‮ ‬هاووڵاتیانیان‮.‬
ئەگەر باس لە نموونەیەكی‮ ‬تری‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم بكەین كە پەیوەندیەكی‮ ‬ئەوتۆی‮ ‬بە قەبارەی‮ ‬ووڵات و هێزە سەربازیەكەیەوە نییە‮ ‬،‮ ‬بۆ نموونە ووڵاتی‮ "‬قەتەر‮ " ‬هەرچەندە بە قەبارە زۆر بچوكە ولە نێو وڵاتانی‮ ‬عەرەبیدا تەنها لە لوبنان و بەحرێن گەورەترە‮ ‬،‮ ‬بەڵام كەناڵی‮ ‬تەلەڤزیۆنی‮ (‬ئەلجەزیرە‮) ‬بۆتە‮ ‬یەكێك لە گرینگترین سەرچاوەكانی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرمی‮ ‬و دەتوانێت لە‮ ‬ڕێگای‮ ‬ئەو كەناڵەوە زۆر لە سیاسەتەكانی‮ ‬جێ بەجێ بكات‮ .‬
بۆیە بۆمان دیاردەبێت كە هۆكارەكانی‮ ‬ناونانی‮ ‬ئەم هێزە بە هێزی‮ ‬نەرم ئەوەیە كە‮:‬
بڕیاری‮ ‬ووڵاتان بەبێ شەڕ‮ ‬دەگۆڕێت و چەكی‮ ‬تێدا بەكار نایەت‮. ‬
لە دوورەوە ئاراستە دەكرێت و كار لەسەر ویست و هەست و نەست دەكات‮ .‬
كار لەسەر چارەنووس و بایەخی‮ ‬خەڵك‮ ‬، چاكسازی‮ ‬و گەندەڵی‮ ‬، خوێندن و‮ ‬ڕاگەیاندن و ئاراستەكانی‮ ‬ئایین دەكات‮.‬
هەڵسوكەوتی‮ ‬دوژمنكارانەی‮ ‬نیە‮.‬
بیرو‮ ‬ڕا و بۆچون و ئامانج و پلان دەگۆڕێت‮.‬
میدیا كەرەستەی‮ ‬سەرەكی‮ ‬كاركردنێتی‮.‬
دیموكراتیەت و ئازادی‮ ‬بیروڕا و بزوتنەوە میللی‮ ‬و جەماوەریەكان بەكاردێنێت‮.‬
بە نەفەسێكی‮ ‬درێژ و بە لێزانین و نهێنی‮ ‬ئاراستە دەكرێت‮.‬

هێزی‮ ‬زیرەك
چەمكی‮ (‬هێزی‮ ‬زیرەك‮) ‬لەلایەن بیرمەند و تۆێژەرانی‮ ‬ستراتیژی‮ ‬ئەمریكا، دوای‮ ‬كۆتاییهاتنی‮ ‬ماوەی‮ ‬سەرۆكایەتی‮ ‬جۆرج بۆش بەكارهێنرا،‮ ‬ئەویش دوای‮ ‬ئەوەی‮ ‬وێنەی‮ ‬ئەمریكا لە جیهان بە هۆی‮ ‬سیاسەتی‮ ‬جۆرج بۆش لە بەكارهێنانی‮ ‬هێزی‮ ‬زبر لە ئەفغانستان و عیراق دووچاری‮ ‬شێوان بوو‮. ‬هێزی‮ ‬زیرەك ئاماژەیە بۆ گەشەكردنی‮ ‬تێگەیشتن لە هێز لە چەمكێكی‮ ‬تاكەوە بۆ جووت، بە مانای‮ ‬تێكەڵاوكردنی‮ ‬هەردوو جۆری‮ ‬هێز‮ (‬زبر و نەرم‮) ‬و پێكهێنانی‮ ‬هێزێكی‮ ‬تر كە بە زیرەك ناودەبرێت، واتا بەكارهێنانی‮ ‬جۆری‮ ‬گونجاوی‮ ‬هێز لەكاتی‮ ‬گونجاو و لە بارودۆخی‮ ‬گونجاودا‮. ‬

راگەیاندن و هێزی‮ ‬نەرم
راگەیاندن چ بە ئامرازە تەقلیدیەكانی‮ ‬یاخود بە ئامرازە تازەكانی‮ ‬یان ئەوەی‮ ‬كە پێ‮ ‬ی‮ ‬دەگوترێت نیومیدیا‮ ‬یان سۆشیال میدیا‮ ‬، بە كاریگەرترین هێزی‮ ‬نەرم دادەنرێت‮ ‬، چونكە رۆڵێكی‮ ‬گرنگ دەگێڕێت لە ئاراستەكردن و داڕشتنەوەی‮ ‬را و هۆشی‮ ‬گشتی‮. ‬چونكە هێزی‮ ‬نەرم راگەیاندن بەكار دەهێنێت و پلان دادەنێت بۆ كاركردنە سەر كەلتور و بیرو هۆشی‮ ‬بەرامبەر بە شێوەیەك لە خزمەتی‮ ‬خاوەن هێزەكە دا بێت‮.‬
گرنگی‮ ‬سۆسیال میدیا وەك هێزێكی‮ ‬نەرم لەوەدایە كە تێڕوانینەكانی‮ ‬گۆڕی‮ ‬، كۆت و بەندەكانی‮ ‬راگەیاندن‮ ‬و بڵاوكردنەوەی‮ ‬تێكشكاند و لە هەموو سنوورێك ئازادبوو‮.‬

هێزی‮ ‬نەرم و شەڕی‮ ‬دەروونی
هێزی‮ ‬نەرم و شەڕی‮ ‬دەروونی‮ ‬هەمان ئامانجیان هەیە بەڵام لە بەكارهێنانی‮ ‬ئامراز و شێواز لە‮ ‬یەكتری‮ ‬جیاوازن‮. ‬بەهۆی‮ ‬بڵاوبوونەوەی‮ ‬دەزگاكانی‮ ‬راگەیاندن لە هەموو ماڵێك و تەلەفزیۆنی‮ ‬24 كاتژمێر و ئینتەرنێت و مۆبایل و عەولەمەی‮ ‬راگەیاندن و زانیاری‮ ‬، ئاراستەی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم روو لە رای‮ ‬گشتیە و لە رێ‮ ‬ی‮ ‬رای‮ ‬گشتیەوە كاریگەری‮ ‬لەسەر حوكم و سیستەمەكانی‮ ‬حوكمڕانی‮ ‬دروست دەكات‮ .‬
لە كاتێكدا شەڕی‮ ‬دەروونی‮ ‬لە هێرشی‮ ‬سەر دەوڵەت و لەشكرەكەی‮ ‬و سیستەمی‮ ‬حوكمڕانی‮ ‬و دامەزراوەكان و نوخبە سیاسیەكەی‮ ‬دەست پێدەكات و دواتر كار لەسەر رای‮ ‬گشتی‮ ‬دەكات بۆ درز خستنە نێوان خەڵك و سیستەمی‮ ‬حوكمڕانی‮.‬

هێزی‮ ‬نەرمی‮ ‬كوردستان
كوردستان خاوەن خاك و زمان و گەلێكە بە هەموو پێك هاتەكانیەوە جیایە لەگەڵ میللەتانی‮ ‬دەووروبەری، كەلتورو شێوازێكی‮ ‬ژیانی‮ ‬تایبەتی‮ ‬هەیە، كە كۆمەڵێك خەسڵەتی‮ ‬جیاكەرەوەی‮ ‬هەیە كە وەك بنچینەكانی‮ ‬هێزی‮ ‬نەرم دەژمێردرێت‮ ‬و بۆتە مایەی‮ ‬ڕێزگرتنی‮ ‬كۆمەڵگەی‮ ‬نێودەوڵەتی‮.‬
گرینگترین ئەو خەسڵەتانەی‮ ‬كە كوردستان جیا دەكاتەوە‮ :‬
لێبوردەیی‮.‬
پێكەوە ژیانی‮ ‬ئاشتیانەی‮ ‬نەتەوەكان‮.‬
فرەیی‮ ‬و پێكەوە ژیانی‮ ‬ئایین و ئاینزاو مەزهەبەكان‮.‬
كرانەوە و نەبوونی‮ ‬هەستیاری‮ ‬بەرامبەر بێگانە و ویستی‮ ‬یارمەتیدان و بەهاناوەچوون‮.‬
ئازادی‮ ‬سیاسی، میدیایی، كارایی‮ ‬كۆمەڵگای‮ ‬مەدەنی‮.‬
پەناگە وئارامگای‮ ‬راوەدونراوانە لە ناوچەكە‮.‬
سروشتی‮ ‬كوردستان‮.‬
هونەر و شوێنەوار‮.‬
ئەم خەسڵەتانە هەمووی‮ ‬بوونە ئەو هێزەی‮ ‬كە كۆمەڵگەی‮ ‬نێودەوڵەتی، كوردستان بە مۆدیلێك حیساب بكات لە ناوچەكە كە شایەنی‮ ‬ڕێزگرتن و پاراستن و هاوكاری‮ ‬و‮ ‬یارمەتی‮ ‬دانە‮. ‬كوردستان سەرچاوەكانی‮ ‬كاریگەری‮ ‬دروستكردن و هێزی‮ ‬نەرمی‮ ‬زۆرە، كەسایەتی‮ ‬و رۆشنبیر و دەزگامیدیاییەكان و دامەزراوە فەرمیەكان دەتوانن كاری‮ ‬زیاتر لەسەر بەرجەستەكردنی‮ ‬ئەو هێزە بكەن و بۆ سوودی‮ ‬كۆمەڵگای‮ ‬كوردستان بەكاری‮ ‬بهێنن‮.‬


‮❊ ‬ئەم بابەتە لە خولی‮ ‬رۆشنبیری‮ ‬یەكێتی‮ ‬لاوانی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستان لە‮ ‬2ی‮ ‬كانونی‮ ‬یەكەمی‮ ‬2014 پێشكەش كرا‮. وە لەسەر داوای رۆژنامەی (خەبات) لە ژمارە٣١٧٤ ی رۆژی ٩٢ی کانونی یەکەمی ٤١٠٢بڵاوکرایەوە

لینکەکان

Popular posts from this blog

لە پشت سەنگەری پێشمەرگە.. ئافرەتان، سەنگەری دڵنیایین

پارتی لە چوارچێوەی پرۆسەی چاكسازیی ناو حزبدا، لە ناو رێكخراوە جەماوەرییەكاندا گۆڕانكاری و چاكسازی لە پەیكەری رێكخراوەیی، بەرنامە، دیدگە، جۆریەتی كاركردن، دارایی و خۆبەڕێوەبردنی دەكات

دۆنالد ترەمپ وئاستەنگەکانی سیاسیەتی دەرەوە